تبلیغات
حفاظت از محیط زیست - دریای خزر و مسائل زیست محیطی

آلودگی دریای خزر و مسئولیت های از یاد رفته


دریای خزر بزرگترین دریاچه جهان به عنوان مرز آبی آسیا با اروپا مطرح است که کشورهای قزاقستان، آذربایجان، ایران، روسیه و ترکمنستان در حاشیه آن قرار گرفته اند؛ این پهنه آبی دارای 6 هزار و 379 کیلومتر طول خطوط ساحلی است که حدود هزار کیلومتر آن مربوط به خطوط ساحلی ایران است. 
دریای خزر در سواحل شمال ایران باعث حفظ شرایط زیست محیطی مناطق جنوبی آن شده، به گونه ای که ادامه حیات جنگل های دامنه شمالی سلسله جبال البرز و ادامه کشت و کار و فعالیت منطقه شمالی کشور وابسته به بقای این دریاچه است. 
در سواحل دریای خزر حدود 200 شهر بزرگ با بیش از 220 منبع آلودگی صنعتی موجود است و ایران با بیشترین تراکم جمعیت در سواحل این دریا بیش از سایر کشورها از آلودگی رنج می برد و از طرف دیگر حجم بالای ذخایر نفت و گاز و سهم 90 درصدی این دریا در تولید خاویار باعث اهمیت آن و بروز برخی مباحث بین کشورهای حاشیه ای آن شده است. 
علاوه بر این اختلافات، کشورهای حاشیه ای این دریاچه با موضوع مهم تری با عنوان آلودگی مواجه هستند که هر پنج کشور در ایجاد آن سهم دارند. 
آلودگی های دریای خزر شامل مواد نفتی، آفت کش ها، سموم کشاورزی، عناصر سنگین و فاضلاب است که سهم ایران در آلودگی دریای خزر بسیار کمتر از کشورهای همسایه و حدود 12 درصد است اما با توجه به بسته بودن دریای خزر، تمامی آلاینده هایی که به آن تخلیه می شود در آن باقی می ماند. 
به گفته معاون سازمان حفاظت محیط زیست، ورود 100 درصد فاضلاب خانه های ساحلی بدون تصفیه به حوزه دریا موجب تجمع آنها و به تدریج آلودگی شدید اکوسیستم و رشد بی رویه جلبک ها و به تبع کاهش اکسیژن آب و در نتیجه مرگ و میر گیاهان و جانوران آن خواهد شد. 

دریای خزر ساحل نشینان را به مرگ تهدید می کند
کشاورزان استانهای ساحلی از سمومی که به دلیل آلودگی بالا استفاده از آنها ممنوع شده است به دلیل اینکه با نام های تجاری جدید وارد بازار می شوند در حالی که مواد تشکیل دهنده آنها همان مواد ممنوعه است استفاده می کنند که این موضوع بر آلودگی دریای خزر دامن می زند.
همچنین به دلیل ورود فاضلاب خانگی از شهرهای ساحلی اطراف دریای خزر به این دریا که حاوی نیترات ها، نیتریت ها و آلودگی میکروبی بوده باز هم احتمال سرطان زا بودن آب دریای خزر وجود دارد.
در حال حاضر وضعیت خود دریای خزر علاوه بر ساحل نشینان بسیار نگران کننده و بحرانی است و مسئولان دستگاه های مختلف از جمله سازمان محیط زیست، وزارت بهداشت و وزارت نیرو بایستی با همکاری منسجم هرچه سریعتر نسبت به از بین بردن این آلودگی ها اقدام کنند.

زباله ها و آلودگی های نفتی دریای خزر را با خود بردند/ تغییرات ژنتیکی در انتظار انسان ها و جانوران

به علت شرایط آب و هوایی مناسب دریای خزر نیز بیش از 40 شهر بزرگ و کوچک با جمعیت های مختلف و تعداد زیادی روستا در حاشیه جنوبی و کنار سواحل دریای خزر و رودخانه های منتهی به آن توسعه یافته اند که فاضلاب بیشتر آنها از طریق این رودخانه ها به دریای خزر انتقال می یابد. در مواردی نیز فاضلاب مستقیما به دریا هدایت می شود.

آلودگی های محیطی رد خود را بر ماهیان نیز باقی می گذارند. که باعث محدودیت آنها از جمله آزادی در محیط های طبیعی یا در استخرهای پرورش دارد. فاضلاب کارخانه ها یا فاضلاب های شهری از یک طرف منجر به کم شدن اکسیژن آب شده و از طرف دیگر در صورت استفاده از سموم اثر مستقیمی روی ماهیان داشته و باعث می شود اغلب ماهیان در معرض آلودگی قرار گیرند.

در مسمومیت های نسبتا کم، ناهنجاری هایی مانند تغییر شکل باله ها و در مسمومیت های شدید مستعد ابتلا  به بیماری های مختلف می شوند. آلودگی ها از یک سو قدرت دفاعی بدن آنها را در اثر تنش یا استرس ناشی از آلاینده ها کم کرده و از سوی دیگر این مواد مستقیما به اندام های مختلف به ویژه آبشش، کبد و غدد تناسلی آسیب رسانده و در بلند مدت باز هم باعث نابودی آنها می شوند.

آلاینده ها مانند آفت کش ها در سطح کلان در اثر تجمع، از طریق زنجیره های غذایی در بدن آبزیان (گیاهان، نرم تنان و ماهیان) باعث مسمومیت جانوران خشکی زی و انسان شده و از همه خطرناک تر باعث ایجاد تغییرات ژنتیکی می شوند.

پروتکل حفاظت از دریای خزر در برابر آلودگی‌ها

21 مرداد ماه سال 1385، کنوانسیون حفاظت از محیط زیست دریای خزر (کنوانسیون تهران) برای 5 کشور ساحلی لازم‌الاجرا و بعنوان روز دریای خزر نامگذاری شد. 

همچنین چهارمین کنفرانس کشورهای عضو کنوانسیون تهران در تاریخ 22-20 آذرماه 1391 (12-10 دسامبر 2012) با شرکت وزرا و معاونین وزرای محیط زیست کشورهای عضو این کنوانسیون در شهر مسکو برگزار شد. در این کنفرانس متن پروتکل "حفاظت از دریای خزر در برابر آلودگی‌های ناشی از منابع و فعالیت‌های مستقر در خشکی" مورد تصویب کلیه کشورهای عضو قرار گرفته و توسط ایران و ترکمنستان در همان اجلاس به امضا رسید.
 
روسیه و قزاقستان نیز در مهلت 6 ماه اعلام شده پروتکل را به امضا رساندند و آذربایجان نیز مستقیما برای تصویب پروتکل توسط مجلس کشور خود اقدام کرد.
 
این پروتکل به کاهش آلودگی دریای خزر ناشی از منابع مستقر در خشکی می پردازد. ورود چنین آلودگی هایی به دریا عمدتا از طریق رودخانه ها صورت می گیرد. پیش نویس متن این پروتکل در جلسات متعددی که بسیار هم بحث برانگیز بوده اند توسط کارشناسان منطقه مورد بازبینی قرار گرفته و نهایتا در این جلسه متن پروتکل تایید نهایی شد. در جلسه علنی مجلس شورای اسلامی مورخ 18/5/94 کلیات این پروتکل مورد تصویب قرار گرفت.


برچسب ها: دریای خزر، الودگی دریای خزر، آلودگی،  

تاریخ : پنجشنبه 22 مهر 1395 | 08:55 ب.ظ | نویسنده : فاطمه پوررضائیان | نظرات
.: Weblog Themes By M a h S k i n:.